Metody otrzymywania
Kwasy · zasady · sole — wszystkie ścieżki (część 1/2)
Otrzymywanie kwasów
Tlenek kwasowy + woda:
SO3 + H2O → H2SO4
Niemetal + wodór (beztlenowe):
H2 + Cl2 → 2 HCl
Mocniejszy wypiera słabszy z soli:
Na2SiO3 + 2 HCl → 2 NaCl + H2SiO3↓
Otrzymywanie zasad
Tlenek metalu aktywnego + woda:
CaO + H2O → Ca(OH)2
Metal aktywny + woda:
2 Na + 2 H2O → 2 NaOH + H2↑
Strącanie (sól + mocna zasada):
CuSO4 + 2 NaOH → Cu(OH)2↓ + Na2SO4
Otrzymywanie soli (12 metod)
1. Kwas + zasada:
HCl + NaOH → NaCl + H2O
2. Kwas + tlenek metalu:
H2SO4 + CuO → CuSO4 + H2O
3. Kwas + metal:
2 HCl + Zn → ZnCl2 + H2↑
4. Kwas + sól:
2 HCl + CaCO3 → CaCl2 + H2O + CO2↑
5. Tlenek kwasowy + zasada:
CO2 + 2 NaOH → Na2CO3 + H2O
6. Tlenek kwasowy + tlenek zasadowy:
CO2 + CaO → CaCO3
7. Tlenek zasadowy + kwas:
Na2O + 2 HNO3 → 2 NaNO3 + H2O
8. Metal + niemetal:
2 Fe + 3 Cl2 → 2 FeCl3
9. Sól + zasada (strąceniowa):
CuSO4 + 2 NaOH → Cu(OH)2↓ + Na2SO4
10. Sól + sól (strąceniowa):
AgNO3 + NaCl → AgCl↓ + NaNO3
11. Sól + kwas:
Na2CO3 + 2 HCl → 2 NaCl + H2O + CO2↑
12. Zasada + tlenek amfoteryczny:
ZnO + 2 NaOH + H2O → Na2[Zn(OH)4]
Warunek reakcji z solami (4, 9, 10, 11): zachodzą tylko gdy powstaje osad, gaz lub słaby elektrolit (woda, słaby kwas). Sprawdź w tabeli rozpuszczalności.
Metody otrzymywania
Tlenki · wodorotlenki · wodorki — wszystkie ścieżki
Otrzymywanie tlenków
1. Metal + tlen:
2 Mg + O2 → 2 MgO
2. Niemetal + tlen:
S + O2 → SO2
3. Rozkład termiczny wodorotlenków:
Ca(OH)2 →(t) CaO + H2O
4. Rozkład termiczny węglanów:
CaCO3 →(t) CaO + CO2↑
5. Rozkład (niestabilnych) kwasów tlenowych:
H2CO3 → CO2↑ + H2O
6. Utlenianie tlenku na wyższy stopień:
2 SO2 + O2 →(kat. V2O5) 2 SO3
7. Spalanie związków organicznych:
CH4 + 2 O2 → CO2 + 2 H2O
8. Prażenie siarczków (metalurgia):
2 ZnS + 3 O2 →(t) 2 ZnO + 2 SO2
Otrzymywanie wodorotlenków
1. Metal aktywny + woda:
2 Na + 2 H2O → 2 NaOH + H2↑
2. Tlenek metalu aktywnego + woda:
CaO + H2O → Ca(OH)2
3. Sól + zasada (strącanie):
CuSO4 + 2 NaOH → Cu(OH)2↓ + Na2SO4
4. Elektroliza roztworu soli:
2 NaCl + 2 H2O →(elektroliza) 2 NaOH + H2↑ + Cl2↑
Otrzymywanie wodorków
1. Metal aktywny + wodór (wodorki jonowe):
2 Na + H2 → 2 NaH
2. Metal (grupa 2) + wodór:
Ca + H2 → CaH2
3. Niemetal + wodór (wodorki kowalencyjne):
H2 + Cl2 → 2 HCl
4. Synteza amoniaku (proces Habera):
N2 + 3 H2 ⇌(kat., p, t) 2 NH3
Podział wodorków: jonowe (metale aktywne, np. NaH, CaH2 — zawierają anion H−, reagują burzliwie z wodą dając H2) oraz kowalencyjne (niemetale, np. HCl, NH3, CH4).
Tlenki amfoteryczne (ZnO, Al2O3) reagują zarówno z kwasami, jak i z zasadami — nie mieszczą się w prostym podziale kwasowy/zasadowy.